Boşanmanın Çocuk Psikolojisine Etkileri

Boşanmanın Çocuk Psikolojisine Genel Etkileri

Boşanma sürecinde çocuk psikolojisi, annenin ve babanın iletişim şekli, ev içi genel durum gibi birçok faktöre bağlı olarak değişebilir. Küçük çocuklar, ayrılık anksiyetesini yoğun bir şekilde hissedebilirler. Ebeveyn çatışması da onları büyük oranda strese sokan bir durumdur. Bu nedenle şiddetli kavgalardan ve tartışmalardan kaçınmak, fikir ayrılıklarını bile saygı çerçevesinde ifade edebilmek önemlidir.

Boşanmaya giden ebeveynler ev içinde huzurlu bir ortama sahip değildir. Bu da çocuğun korkmasına, terk edileceğini zannetmesine yol açabilir. Her yaş grubu için boşanma sürecinde çocuk psikolojisi değişiklik gösterebilir. Çocukla doğru iletişim kurarak ebeveyn olarak bir arada kalmayacağınızı ama onun annesi ve babası olmaya devam edeceğinizi anlatabilirsiniz.

Yaş Gruplarına Göre Psikolojik Tepkiler

Boşanma sürecinde çocuk psikolojisi, yaş gruplarına göre farklı tepkilerin doğmasına yol açabilir. Yaş gruplarına göre psikolojik tepkiler şu şekildedir:

Bir – Üç Yaş Arası Dönem:

Bir – üç yaş grubu henüz bebeklik döneminde ve çocukluğa yeni geçiş sürecinde olduğu için diğer yaş gruplarına göre daha hassas yapıda olsa da sürece uyum sağlama olasılığı daha fazladır. Bu dönemde çocuk, ebeveynlerin bir arada kalmayacağını hissedebilir ama boşanmanın ne olduğunu ve neden olduğunu tam olarak anlayamaz. Çocuğa bu durum doğru şekilde istense de anlatılamaz. Ancak anne ya da baba diğer ebeveyni suçlarsa bu durum kaygıya neden olabilir. Bu nedenle travmaya neden olabilecek tartışmalardan kaçınmak önemlidir. Bu yaş grubunda çocukların verebileceği olası tepkiler arasında şunlar yer alır:

• Eskiye oranla daha fazla ağlama ve huzursuzluk,
• Uyku sorunları,
• Altına çiş veya kaka kaçırma,
• Çocukluk çağı mastürbasyonu

Üç – Altı Yaş Arası Dönem:

Bir – üç yaş grubuna göre annenin ve babanın söylediklerini daha iyi anlayabilirler. Çocuğun yaş grubuna uygun şekilde bir konuşma yapılması önemlidir. Bu yaş grubunda çocukların verebileceği tepkiler arasında:

• Ağlama,
• Sinirlilik,
• Huzursuzluk,
• Uykusuzluk,
• Hırçınlık,
• Arkadaş oyunlarına ilgisizlik
• Anneden ayrılma kaygısı
• Babaya öfkeli olma gibi durumlar yer alabilir.

Altı – On Bir Yaş Arası Dönem:

6-11 yaş arası dönemde çocuğun tepkileri şu şeklidedir:

• Diğer yaş gruplarına nazaran daha sessiz tepkiler verebilirler. Ancak bu onların daha çok etkilendiğini gösterir.
• Bu yaş çocukları ebeveyn boşanmasından en çok etkilenebilecek çocuklardır.
• Annenin ve babanın birbiriyle anlaşamadığını anlayabilir. Ancak bu yetişkin anlaması gibi olmaz. Belirli kaygıların tetiklenmesine zemin hazırlar.
• Çocukla doğru iletişim kurulmazsa öfke, davranış problemleri, uyku düzeni bozuklukları, mide ağrısı ve baş ağrısı gibi durumlar ortaya çıkabilir.

Ergenlik Dönemi:

On bir yaşından yukarıdaki çocuklar, ortamdaki tartışmaları, anne-baba ilişkisini, boşanmanın ne demek olduğunu daha iyi anlayabilir. Doğru bir iletişim dili kullanmayı tercih ettiğinizde çocuk, anne ve babanın ayrılacağını anlar. Ve süreç 5 yaşından büyükse çocuklardan gizli tutulmamalıdır. Ergenlik dönemi çocukları için boşanma dönemi tepkileri arasında şunlar yer alabilir:

• Ebeveynlere öfke,
• Kızgınlık,
• Kendini Suçlu hissetme,
• Güvensizlik,
• Okul derslerinde düşüş vb.

Anne ve baba, ergenle iletişimde kalmaya devam ederse çocuk terk edildiği düşüncesine kapılmaz. Bu iletişim saygı çerçevesinde devam ettirilirse çocuk boşanmadan dolayı ebeveynlerine öfke duymayabilir. Üzüntü yaşayabilir. Bu durumun çocuk depresyonu gibi ciddi bir psikolojik probleme yol açmaması için sakin bir dil kullanmanız önemlidir. Boşanmanın çocuğa etkilerini sağlıklı iletişim ve doğru rehberlikle daha hızlı bir şekilde atlatabilirsiniz.

Boşanma Çocuğa Nasıl Anlatılmalı?

Boşanma sürecinde çocuk psikolojisi iyi bir şekilde yönetilirse bu durum bir kriz olmaktan çıkar. Boşanma yetişkinler için de zorlayıcı bir süreç olabilir. Ancak her durumda profesyonel destek alınması gerekebilir.

Boşanma çocuğa nasıl anlatılmalı?

Boşanma sürecinde çocuk psikolojisinin dengede kalması için bu sürecin onunla ilgili olmadığını anlatabilirsiniz. Sağlıklı aile içi iletişim ve psikolojik destekle bu sürecin travma yaratmasının önüne geçebilirsiniz. Annesinin ve babasının onu terk etmediğini sadece bir arada kalmaktan mutlu olmadıklarını anlar. Onu sevdiğinizi sadece; artık ebeveyn olarak bir arada kalmayacağınızı ifade edebilirsiniz. Bu süreci çok fazla uzatmadan çocuğun yaşına uygun olarak doğru bir ifadeyle anlatabilirsiniz. Kimseyi suçlamadan, anneyse babayı ya da babaysa anneyi kötülemeden konuşmanız son derece önemlidir. Bu sayede çocuk, annesiyle ve babasıyla sevgi bağına dayalı bir ilişki yürütecektir.

En Sık Görülen Davranış Değişiklikleri

Boşanma sürecinde çocuk psikolojisi, annenin ve babanın tavrına, ekonomik koşullarına, dava sürecine göre şekillenir. Burada çocuk bazen bu durumu reddetmeyi tercih edebilir. Öfke hissedebilir. Kendisine ya da ebeveynlerine kızgınlık hissedebilir. En sık görülen davranış bozuklukları arasında şunlar yer alır:

• Kaygılı hissetme,
• Terk edilme korkusu,
• Anneye ya da babaya kızgınlık,
• Kendini çevreden soyutlama,
• Odasından çıkmama,
• Belirsizlik nedeniyle yaşanan korku,
• Tırnak yeme, tekrarlayan davranış sorunları
• Sinirli-öfkeli genel ruh hali vb.

Velayet sürecinde çocuk psikolojisi de son derece hassastır. Çocuk henüz annenin bakımına muhtaç bir durumdaysa velayeti anneye verilir. Daha sonraki yaş gruplarında ise annenin ve babanın maddi durumu, psikolojisi, bütün bunların çocuk bakımına uygun durumda olup olmadığı değerlendirilir. Çocuğun mutluluğu gözetilerek verilecek mahkeme kararıyla velayet durumu belirlenir. Bazı durumlarda anlaşma neticesinde ortak velayet verilmesi de mümkündür. Bu durumda çocuğun ebeveynlerini eşit derecede görme hakkı bulunur. Bu, çocuğun psikolojik olarak da daha iyi hissetmesine yardım edebilir.

Boşanma Travmaya Dönüşür mü?

Boşanma, çocuklar ve ebeveynler için yorucu bir süreç olabilir. Bu durumu daha iyi bir şekilde atlatabilmek için aile terapisi almayı deneyebilirsiniz.

Boşanma çocukta travma yaratır mı?

Boşanma, ebeveynler tarafından bir kriz olarak yansıtılırsa çocuk için büyük bir problem haline gelebilir. Davranış sorunlarına yol açacak duygusal krizler oluşmaması için çocuk psikiyatristinden ya da psikoloğundan destek almayı düşünebilirsiniz. Bir profesyonelin bakışı ve yönlendirmesi de duygusal regülasyonu kolaylaştırabilir. Çocukta travmatik bir sürece neden olmaması için boşanma sürecini sağlıklı yürütmek önemlidir.

Çocuğun Psikolojik Olarak Daha Az Etkilenmesi İçin Öneriler

Boşanma sürecinde çocuğa nasıl davranmalı?

• Psikolojik dayanıklılık (resilience) geliştirmesi için çocuğunuzla her zaman sağlıklı bir iletişim içinde kalmaya dikkat etmelisiniz.
• Size karşı eşinizi suçlayıcı bir yaklaşımda bulunsa bile onu onaylamamaya özen göstermeli, anne ya da baba imajını kötülememelisiniz.
• Çocukla zaman geçirmeye özen göstermeli, özgüvenini destekleyici konuşmalar yapmalısınız.
• Onu sevdiğinizi sık sık ifade etmeli, haftanın belli günlerinde buluşmalar yaparak hoşlandığı aktivitelere katılmalısınız.
• Baba çocuk, anne çocuk günleri yaparak onun yanında olduğunuzu hissettirmelisiniz. Buluşmalarınızda ortak vakit geçirmeyi ihma etmemelisiniz. Örneğin babanın buluşmayla birlikte lokantaya gitmeleri, sonra kafeye ordan da sinemaya gitmeleri bir vakit geçirme değildir. Bunun yerine bir odada başbaşa kalıp oyun oynamak eğlenmek daha güzel bir etkinliktir.

Çocuğa yaşadığınız durumu, onun psikolojisini göz önünde bulundurarak karşı tarafı suçlamadan anlatmanız gerekir. Çocuklar yalanları ya da kendilerinden saklananları hisseder. Bunun yerine onun yaşına uygun şekilde davranmaya özen göstermelisiniz.

Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Boşanma sürecinde huzursuzluk, şiddet, tehdit gibi zorlayıcı durumlar yaşanırsa bunların tamamı çocuk için daha da tedirgin edici bir hal alır. Boşanmanın çocuğa etkileri, yoğun kaygı, davranış bozuklukları, yoğun stres şeklinde kendini gösterirse uzman desteğine başvurabilirsiniz.

Anne baba ayrılığı çocuğu nasıl etkiler? Bu durumun üstesinden nasıl gelinir?

Boşanma sürecinde ve sonrasında çocuğun davranışları ve duygusal durumu değişebilir. Yaşanan değişimin çocuk üzerinde belli bir etkisi olması normaldir. Boşanma sürecinde ya da sonrasında çocukta davranış sorunları meydana gelirse bu durumda psikolojik destek almayı ihmal etmemelisiniz.