Ergenlerde Depresyon

Ergenlerde depresyon, sıklıkla görülebilen durumlardan bir tanesidir. 12-15 yaş aralığında başlayan ergenlik dönemi, çocukların kendini tanıma ve çevresine kabul ettirme sürecidir. Bu süreçte çocuğun topluma aykırı olarak değerlendirilen davranışları ve giyim tarzı olabilir. Ergenlerde depresyon;, hormonlara, yetiştiği aile yapısına ve sosyal çevresine de bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

Bazı çocuklar ergenlik dönemini daha rahat atlatırken bazı çocuklar bu dönemde içine dönebilir, sinirli ya da huzursuz olabilir. Dış görünüşünü değiştirip saçını uzatıp ya da kestirip size aykırı gelen bir tarz benimseyebilir. Bütün bunları onun gelişiminin bir parçası olarak görüp çocukla çatışmaya girmekten uzak durulabilir. Ancak onun kimlik yapısı üzerine konuşmalısınız.

Ergen Depresyonu Nedir?

Gençlerde depresyon, genellikle ağırlaşan davranışlar, donuk bakışlar, evde iletişime katılmama, zorunlu haller dışında yataktan çıkmama gibi farklı belirtilerle kendini gösterir. Bu davranışların temel sebebi, çocuğun yaşadığı yoğun melankoli ya da üzüntüdür. Ergenlerde depresyon, özellikle çatışmanın yoğun olduğu ailelerde daha baskındır. Ancak ergen gençlerdeki depresyonun bir çok nedeni vardır.

Çocuğun birey olma sürecini sabote eden ebeveyn figürü onda ya yoğun bir depresyona ya da daha asi davranışlara neden olur. Ergen psikolojisine göre hareket etmediğinizde çocuğunuz sizin onu sevmediğinizi düşünebilir. Hayatın anlamsız olduğunu, her şeyin üstüne gelmeye başladığını söyleyebilir.

Ergen çocukların ruh sağlığı bir pamuk ipliğine bağlı gibidir. Bu dönemde ailesiyle ve insanlarla geliştirdiği ilişkiler, onun ileriki yaşamını da şekillendirir. Kendi kimliğini kazanamamış bir genç ilerleyen dönemde hem sosyal ilişkilerinde hem de aile ilişkilerinde problemler yaşar. Kaçınma davranışını normal bir hale getirebilir. Çatışma çıkmasın diye fikrini belirtmekten kaçınabilir. Özgüvenli bir birey yetiştirmek için ergenlik dönemi sorunlarını ciddiye almalı, çocuğun zorlandığı yerlerde onu desteklemelisiniz.

Ergenlerde Depresyonun Belirtileri

Ergenlerde depresyon belirtileri şu şekilde listelenebilir:

• Önceden keyifle yaptığı şeylere azalan ilgi,
• Uyku sorunları (ya çok uyuma, ya da az uyuma),
• Yeme sorunları (ya az yeme, ya da aşırı yeme),
• Sürekli huzursuz ve sinirli olma,
• Okul başarısında düşüş,
• Kendini çirkin bulma,
• Beğenilmeyeceği korkusuyla sosyal ortamlardan kaçma,
• Üzüntülü ruh hali içinde olma,
• Aile içi iletişime katılmama,
• Kendini odasına kapatma,
• Konuşmayı reddetme vb.

Bazı problemler kendiliğinden geçse de majör depresyon yaşayan gençlerin bu durumu kendi başına atlatması zordur.

Ergenlerde Depresyona Neden Olan Etkenler

Yeni bir kimlik oluşturma ya da kimliğini keşfetme süreci olan ergenlik döneminde çocuğun depresyona girmesine neden olan etkenler aşağıdaki gibidir:

• Tutarsız ebeveyn modeli,
• Çocuğun kendi fikirlerini ifade etmesine izin vermeyen ebeveyn,
• Çocuğun giyim tarzına, konuşma şekline ve davranışlarına aşırı müdahale ederken onu dinlemeyen ebeveyn,
• Yüzde çıkan sivilceler veya değişmekte olan vücut yapısı nedeniyle kendini çirkin olarak görme,
• Yaşanan hormonal değişimler sonucunda karşı cinse ilgi duymayla birlikte karşı cinsiyle uygun ilişkiler geliştirememe, beğenilmediğini düşünme,
• Aile içi şiddet,
• İhmal,
• İstismar,
• Travmatik olaylar,

Ergenlik döneminde çocuklar duygusal değişimler yaşar. Hormonal değişimler, duyguları da etkilediği için bu karşı cinsi keşfetme merakı olarak kendini gösterir. Çocuk hem kendini hem de karşı cinsi anlamaya, ilgi çekmeye çalışır. Beğeni kazanmak, bu dönemde ergen çocuklar için son derece önemlidir. Bazen kendinden büyük birine hayranlık duymayı aşk zannedebilirler. Bütün bu yaşananlar, çocuğun genel ruh sağlığını etkiler.

Ebeveynler İçin: Çocuğunuzda Depresyon Belirtileri Görüyorsanız Dikkat!

Ergenlerde anksiyete ve depresyon belirtileri görüyorsanız, geç kalmadan önce bir uzmandan yardım alabilirsiniz. Öncesinde ise onun yaşadığı duyguyu anlamaya odaklanmanız çok değerlidir.

Ergenlikte depresyon nasıl anlaşılır? Depresyondaki ergen nasıl davranır?

• Çocuk sürekli huzursuz hisseder.
• Kendini odasına ya da eve kapatır.
• Yataktan çıkmak istemez.
• Sosyal çevreyle teması keser.
• Sanal ortamlarda daha fazla zaman geçirebilir.
• Uykusuzluk yaşayabilir.
• Aşırı uyuma isteği olabilir.
• Hep olumsuz düşünür, olaylara ve fikirlere negatif bakar.
• Yeme içme bozuklukları gelişebilir.
• Aşırı kilo almaya başlayabilir.
• Bir yere gitmeden önce dış görünüşüne aşırı derecede dikkat etmeye çalışabilir.
• Artan sinirlilik hali ortaya çıkabilir.

Ergenlerde Depresyon İçin Tedavi Yöntemleri

Ergenlerde depresyon tedavisi için başvurulan yöntemler arasında psikoterapi ve ilaç tedavisi önemli bir yere sahiptir. Bu tedavi planına geçmeden önce ergen çocuklar için depresyon testi yapılması gerekir. Bu test sonucunda depresyon olup olmadığı, varsa yoğunluk derecesi anlaşılmış olur.

Ergenlerin Depresyonla Başa Çıkma Yolları

Ergenlerin depresyonla başa çıkma yolları arasında en önemlisi aile desteğidir. Bunun dışında ise:

• Sosyal aktivitelere katılmak,
• Hobilerle meşgul olmak,
• Spor yapmak,
• Yürüyüş yapmak,
• Keyif alınan şeylerle vakit geçirmek,
• Aileyle ortak etkinlik saatleri düzenlemek,
• Aile içi sohbet saatlerine katılmak,
• Okul içi aktivitelere katılmak gibi birçok farklı yöntemi deneyebilirsiniz.

Ergenlerde Depresyon ve İntihar Riski

Ergenlerde depresyonu küçümsemeyin. Çocuk sizinle duygularını paylaşıyorsa onu can kulağıyla dinlemeye gayret edin. Sorunun ne olduğunu anlayıp duygularını ifade etmesine izin verdiğinizde onu anladığınızı hisseder. Böylece kendini çaresiz ve yalnız hissetmez. Ergenlik dönemine girmiş olan çocuğunuza karşı aşırı eleştirel, dinlemeyen, kızan ve şiddet uygulayan bir yapıdaysanız onu içten içe kaybedebilirsiniz.

Ağır depresyon yaşayan çocuklarda intihar riski bile ortaya çıkabilir. Ergenlerde intihar belirtileri sayılabilecek olan bazı durumlara da ayrıca dikkat etmeniz elzemdir. Çocuk, kendini öldürmekten bahsediyor olabilir, hayatın anlamsızlığından bahsedebilir. Kendini öldürürse ne olacağını, sizin üzülüp üzülmeyeceğinizi anlamaya yönelik soruları sorabilir. Bütün bu belirtileri dikkate alarak çocuğa gerekli psikolojik desteği sağlamayı ihmal etmemelisiniz.

Sık Sorulan Sorular

Ergen depresyonu kendi kendine geçer mi?

Sadece hormonal değişimler nedeniyle ve geçici bir dönem için ortaya çıkan bazı belirtiler daha sonradan geçebilir. Ama yoğun bir depresyon gözlemliyorsanız çocuğunuzun psikolojik ve psikiyatrik destek almasını sağlamalısınız.

Depresyonlu bir ergen okula devam etmeli mi?

Depresyon, kişiyi sosyal çevreden ve günlük hayattan koparan bir rahatsızlıktır. Onun etkilerini azaltmak için günlük hayata devam etmek son derece önemlidir. Çocuk okula gitmek istemediğini söylese bile bu konuda onu dinlememelisiniz. Okula gitmesi yönünde onu teşvik ederken yapıcı konuşmalar yapabilirsiniz. Başarılı olduğu yönleri vurgulayabilirsiniz. Tedaviyle birlikte zaman içinde çocuğunuz hayata daha sağlıklı bir şekilde karışabilir. Akran zorbalığına uğruyorsa bu konuyla ilgili okul yönetimiyle görüşmelisiniz. Yönetimin bir ihmali söz konusuyla ilgili mercilere şikâyette bulunabilirsiniz. Bunun dışında psikoloji danışmanlık sürecine önem vermeli, çocukla sağlıklı iletişim içinde olmalı, gerekirse okulunu değiştirmelisiniz.

Ancak unutulmaması gereken şey şudur: Olaylar değil ergenin zihin yapısı onu depresyona sokar.

Sosyal medyayı kısıtlamak depresyona iyi gelir mi?

Sosyal medyanın ergen çocuklar üzerinde yıkıcı bir etkisi olduğu muhakkaktır. Belli bir yaşa kadar çocuğa hiç telefon vermemek, tabletle oynamasına izin vermemek en doğru tercihtir. Çocuğun sosyal medyaya girmesini tamamen yasaklamak da ters tepkiye neden olabilir. Bunun için kontrollü bir kullanım daha doğrudur. 15 yaşını doldurmuş çocuğunuzda sadece siz yanındayken sosyal medya kullanmasına izin verebilirsiniz. Böylece zararlı bir içeriğe maruz kalıp kalmadığını daha net bir şekilde görebilirsiniz.

Terapi ne kadar sürer, ne zaman sonuç alınır?

Terapi, çocuğun yaşadığı depresyonun yoğunluğuna göre devam eder. Sonuç alabilmek için planlanmış terapiye düzenli şekilde gidilmesi önemlidir. İlk altı aylık süreç tedaviden verimli bir cevap alınması için kritiktir. İlaç kullanımı ve psikoterapi seansları planlandığı şekilde devam etmelidir. 6 ay sonrasında belirgin bir rahatlama görülebilir. Sonraki süreçte çocuğun durumu tedavinin süresini belirleyecek olan temel kriterdir.

Depresyonlu ergene evde nasıl destek olunur?

Sizinle konuştuğunda onu dinleyin, eleştirmek yerine önce anlayın. Ona her zaman sizinle konuşabileceğini hissettirin. Çatışma yaratan davranışlardan kaçının. Otorite koyarken bağırmak yerine etkili ve sakin cümleler kurun. Onu sosyalleşmeye, arkadaşlarıyla vakit geçirmeye, yeni hobiler keşfetmeye yönlendirin. Böylece kendini daha iyi hissetmesine yardım edebilirsiniz. Odasında ve yatağında uzun süre kalmasına bir şekilde izin vermeyin ya da zamanını yönetin.